Cage, John Międzynarodowy Festiwal Muzyki Współczesnej Warszawska Jesień

przejdź do treści

ur. w 1912 w Los Angeles, zm. w 1992 w Nowym Jorku. Przez krótki czas studiował w Pomona College, po czym odbył podróż po Europie. Po powrocie do Stanów Zjednoczonych w 1931 studiował muzykę pod kierunkiem Richarda Buhliga, Arnolda Schönberga, Adolpha Weissa i Henry’ego Cowella. W czasie pracy pedagogicznej w Seattle (1938–40) organizował zespoły perkusyjne wykonujące jego własne kompozycje. Eksperymentował również z muzyką do tańca, a współpraca z choreografem i tancerzem Merce’em Cunninghamem zapoczątkowała wieloletni związek artystyczny i osobisty. 

Wczesne kompozycje Cage’a powstawały pod wpływem dwu­ nastotonowej metody jego nauczyciela Arnolda Schönberga, jednak już około 1939 kompozytor zaczął eksperymentować z coraz bardziej niekonwencjonalnymi instrumentami, takimi jak fortepian preparowany. W dążeniu do przekroczenia granic zachodniej tradycji muzycznej i jej pojęcia znaczącego dźwięku wykorzystywał również magnetofony, gramofony oraz odbiorniki radiowe. Koncert zespołu perkusyjnego Cage’a w Museum of Modern Art w Nowym Jorku w 1943 stał się pierwszym znaczącym krokiem na drodze do uznania go za jednego z liderów amerykańskiej awangardy muzycznej. 

W kolejnych latach Cage zwrócił się ku buddyzmowi zen oraz innym filozofiom Wschodu, dochodząc do przekonania, że wszystkie działania składające się na muzykę należy postrzegać jako element jednego, naturalnego procesu. Zaczął traktować wszelkie rodzaje dźwięków jako potencjalnie muzyczne i zachęcał słuchaczy do zwracania uwagi na całokształt zjawisk dźwiękowych, a nie jedynie na te elementy, które zostały 

Wybrane przez kompozytora. W tym celu rozwijał zasadę indeterminizmu. Posługiwał się różnorodnymi metodami służącymi wprowadzeniu przypadku i eliminacji indywidualnych preferencji wykonawcy: pozostawiał nieokreślonymi skład wykonawczy i liczbę wykonawców, dopuszczał swobodę czasu trwania zarówno pojedynczych dźwięków, jak i całych utworów, stosował niedookreśloną notację oraz sekwencje zdarzeń ustalane za pomocą procedur losowych, m.in. poprzez konsultację z chińską Księgą przemian(YijingI Ching). W późniejszej twórczości rozszerzył te zasady także na inne media, dzięki czemu wykonanie HPSCHD(ukończonego w 1969) mogło obejmować pokazy świetlne, projekcje slajdów oraz wykonawców w kostiumach, obok siedmiu solowych klawesynów i 51 magnetofonów przewidzianych w partyturze. 

Cage opublikował kilka książek, m.in. Silence: Lectures and Writings (1961) oraz M: Writings ’67-’72 (1973). Jego wpływ objął takich kompozytorów jak Earle Brown, Lejaren Hiller, Morton Feldman i Christian Wolff. W szerszej perspektywie jego twórczość odegrała istotną rolę w rozwoju nurtów obejmujących muzykę minimalistyczną, muzykę elektroniczną oraz sztukę performansu. 

Wybrane utwory: Greek Ode na głos i fortepian (1932), Three Easy Pieces na fortepian (1933), Sonata for Clarinet (1933), Three Pieces na dwa flety (1935), Trio na trzech perkusistów (1936), Metamorphosis na fortepian (1938), Five Songs na kontralt i fortepian (1938), Imaginary Landscape No. 1 na dwa gramofony o zmiennej prędkości obrotowej, fortepian preparowany, talerz perkusyjny i generator częstotliwości (1939), Second Construction na czworo perkusistów (1940), Third Construction na czworo perkusistów (1941), Dance to the West na fortepian (1942), Totem Ancestor na fortepian preparowany (1942), Primitive na fortepian preparowany (1942), Ad Lib na fortepian (1943), Triple-Paced No. 1 na fortepian (1943), Four Walls na fortepian i głos (1944), Prelude for Meditation na fortepian preparowany (1944), Root of an Unfocus na fortepian preparowany (1944), Spontaneous Earth na fortepian preparowany (1944), A Book of Music na dwa fortepiany preparowane (1944), Mysterious Adventure na fortepian preparowany (1945), Ophelia na fortepian (1945), Two Pieces na fortepian (1946), Nocturne na skrzypce i fortepian (1947), Sonatas and Interludes na fortepian preparowany (1946–48), Dream na fortepian lub altówkę i zespół czterech altówek (1948), In a Landscape na fortepian lub harfę (1948), A Flower na głos i zamknięty fortepian (1950), Six Melodies na skrzypce i instrument klawiszowy (1950), Waiting na fortepian (1952), Two Pastorales na fortepian lub fortepian preparowany (1952), Water Music na pianistę wykorzystującego różnorodne przedmioty (1952), Music for Piano 1 (1952), Music for Piano 2 (1953), Music for Piano 3 (1953), Music for Piano 20 (1953), Speech 1955 na lektora i pięć odbiorników radiowych (1955), Winter Music na fortepian (1957), Koncert fortepianowy (1957–58), Music Walk na fortepian i różnorodne przedmioty (1958), TV Köln na fortepian, opcjonalnie z dodatkowymi przedmiotami (1958), Fontana Mix na taśmę (1958), Aria na głos (1958), Water Walk, na różne przedmioty (1959), Cart­ ridge Musicna dźwięki wzmacniane elektronicznie (1960), Solo for Voice 2 na głos solo lub chór (1960), Theatre Piece na od jednego do ośmiorga wykonawców (1960), Music for Piano 85 na fortepian i elektronikę (1962), Rozart Mix na zapętloną taśmę (1965), HPSCHD, kompozycja multimedialna (we współpracy z Lejarenem Hillerem; 1967–69), Cheap Imitation na fortepian (1969), WGBH-TV dla kompozytora i techników (1971), Bird Cage na 12 taśm (1972), Branches na instrumenty perkusyjne wykonane z roślin lub rośliny używane jako instrumenty perkusyjne (1976), Some of the “Harmony of Maine” na organistę i trzech asystentów (1978), Etudes Boreales na wiolonczelę i/lub fortepian (1978), Litany for the Whale na dwa głosy (1980), Postcard from Heaven na 1–20 harf (1982), An Alphabet, słuchowisko radiowe (1982), Souvenir na organy (1983), 13 utworów na kwartet smyczkowy (1983), Perpetual Tango na fortepian (1984), Nowth upon Nacht na głos i fortepian (1984), A Collection of Rocks na chór i orkiestrę (1984), ASLSP na fortepian lub organy (1985), Wishing Well na czterech mówców (1986), Rocks na różnorodne urządzenia elektroniczne (1986), Haikai na zespół gamelanowy (1986), Two na flet i fortepian (1987), One na fortepian (1987), Five na pięć dowolnych instrumentów lub głosów (1988), Seven na flet, klarnet, perkusję, fortepian, skrzypce, altówkę i wiolonczelę (1988), 101 na orkiestrę (1988), Fourna kwartet smyczkowy (1989), Three na trzy flety proste (1989), Sports: Swinging, after Satie na fortepian (1989), One na perkusistę solo (1990), One na fortepian (1990), One na skrzypce (1990), Four na chór SATB (1990), 108 na orkiestrę (1991), Eight na flet, obój, klarnet, fagot, róg, trąbkę, puzon tenorowy i tubę (1991), Lullaby na pozytywkę (1991), One na shō (1991), Six na sześciu perkusistów i nieokreślone instrumentarium (1991), 103 na orkiestrę (1991), Four na perkusistów i nieokreślone instrumentarium (1991), Four na cztery saksofony (1991), Five na puzon i kwartet smyczkowy (1991), Five na saksofon sopranowy, saksofon altowy i trzech perkusistów (1991), Five na flet, dwa klarnety, klarnet basowy i perkusję (1991), Five Hanau Silence na taśmę (1991), Twenty-Six na 26 skrzypiec (1991), Twenty-Eight na zespół instrumentów dętych (1991), Twenty-Nine na dwa kotły, dwóch perkusistów, fortepian i smyczki (1991), Mozart Mix na pięć magnetofonów kasetowych (1991), One na skrzypce (1992), Sixty-Eightna orkiestrę (1992), Eighty na orkiestrę (1992), Four na czterech wykonawców wykorzystujących dowolne środki wytwarzania dźwięku (1992), Seventy-Four na orkiestrę (1992), Fifty-Eight na orkiestrę dętą (1992), Two na skrzypce i fortepian (1992), Muoyce II (Writing through Ulysses) na mówcę i taśmy (1992), One na operatora kamery filmowej solo (1992), One na wykładowcę solo (1992).