Współczulność - Wojciech Błażejczyk Międzynarodowy Festiwal Muzyki Współczesnej Warszawska Jesień

przejdź do treści

Pojęcie „współczulność” odnosi się do współodczuwania, w szczególności współodczuwania dźwiękowego. Viola d’amore posiada struny rezonansowe (po angielsku „sympathetic”, czyli współczulne). Struny te wpadają w rezonans z dźwiękami violi, dodając im charakterystycznego pogłosu. W utworze cały zespół przejmuje rolę strun rezonansowych, staje się układem współczulnym violi. 

W rozumieniu biologicznym układ współczulny to ten element układu nerwowego, który aktywuje się w momencie największego stresu organizmu i wyłącza wszelkie jego reakcje poza tymi niezbędnymi do przetrwania. Odwrotnie niż układ przywspółczulny, odpowiedzialny za stan odprężenia. Te dwa przeciwstawne mechanizmy stanowią trzon utworu. 

Viola d’amore jest instrumentem pełnym sprzeczności. Już sama jej nazwa prawdopodobnie nie pochodzi wcale od słowa amore (viola miłości), lecz Maur (viola Maurów). Zamiast efów posiada wycięcia w kształcie płonącego miecza islamu. Znamienne, w jaki sposób symbol ważny dla tej religii niepostrzeżenie stał się elementem europejskiej, chrześcijańskiej muzyki barokowej, uwiecznianej na freskach sakralnych w postaci violi z główką anioła… Podobnie sprzeczne z naturą violi wydaje się pisanie na nią muzyki innej niż barokowa, której brzmienie jest tak bliskie charakterowi tego instrumentu. Staram się więc nie działać wbrew violi, lecz być wobec niej współczulny. Utwór powstał dla Ensemble for New Music Tallinn i Talvi Nurgamaa. 

Wojciech Błażejczyk