Lucier, Alvin Międzynarodowy Festiwal Muzyki Współczesnej Warszawska Jesień

przejdź do treści

(1931–2021) ur. w 1931 w Nashua w stanie New Hampshire, zm. w 2021 w Middletown w stanie Connecticut. Amerykański kompozytor awangardzista, artysta dźwiękowy, pionier muzyki eksperymentalnej, skoncentrowany na fizycznej naturze dźwięku i samym akcie słuchania. 

Studiował na uniwersytetach Yale oraz Brandeis. Kształcił się także u Lukasa Fossa i Aarona Coplanda w Berkshire Music Center (dziś Tanglewood Music Center). W 1960, podczas pobytu w Rzymie jako stypendysta Programu Fulbrighta, zaprzyjaźnił się z Frederikiem Rzewskim. W Europie po raz pierwszy spotkał również Johna Cage’a, Merce’a Cunninghama oraz Davida Tudora, a zetknięcie z ich sztuką zmieniło jego postrzeganie muzyki. Po powrocie z Rzymu zasilił w 1963 kadrę Brandeis i objął funkcję kierownika akademickiego chóru kameralnego. Brandeis University Chamber Chorus wykonywał nie tylko muzykę klasyczną, lecz także utwory współczesne oraz zamawiał nowe kompozycje. Wkrótce potem Lucier poznał Gordona Mummę i Roberta Ashleya – artystów eksperymentalnych związanych z ONCE Festival of New Music w Ann Arbor. Znajomość ta zaowocowała współpracą, wspólnymi trasami koncertowymi po Stanach Zjednoczonych i Europie, a następnie powstaniem Sonic Arts Union – kolektywu muzycznego poświęconego wykonywaniu przede wszystkim nowych utworów jego członków (czwartym był David Behrman). Grupa działała przez dziesięć lat, do 1976, koncertowała po obu stronach Atlantyku. W 1970 Lucier opuścił Brandeis University, gdzie kierował też studiem muzyki elektronicznej, i przeniósł się na Wesleyan University w Middltown, na którym mianowano go profesorem i gdzie wykładał do przejścia na emeryturę w 2011. W latach 1972–79 pełnił funkcję dyrektora muzycznego Viola Farber Dance Company. W 1990 został stypendystą Künstlerprogramm des DAAD w Berlinie. Pisząc utwory i tworząc instalacje dźwiękowe, współpracował nie tylko z artystami teatru i sztuk plastycznych, lecz także z badaczami reprezentującymi nauki ścisłe. Publikował teksty o muzyce, wykładał i występował w Stanach Zjednoczonych, Europie i Azji. W ostatnich latach życia komponował głównie dla Ever Present Orchestra, która powstała w 2016 w celu wykonywania jego utworów. Society for Electro-Acoustic Music in the United States uhonorowało go nagrodą za całokształt twórczości, a University of Plymouth przyznał mu doktorat honoris causa. 

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych dzieł Luciera jest I Am Sitting in a Room (1969), w którym twórca rejestrował swój głos, a następnie odtwarzał nagranie i ponownie je nagrywał, zapętlając je wielokrotnie. W Queen of the South (1972) użył płyty, na której wykonawcy rozsypują sypki materiał, i która pod wpływem ich śpiewu, mowy lub gry wibruje i wprawia w ruch drobinki. W Action Music na fortepian (1962) cały materiał utworu powierzył ruchom i gestom wykonawcy. Z kolei Music for Solo Performer (1965) uważana jest za pierwsze dzieło muzyczne, w którym do generowania dźwięku posłużono się ludzkimi falami mózgowymi. 

Wybrane utwory: Action Music na fortepian (1962), Poem na kwartet smyczkowy (1963), Composition for Pianist and Mother, teatr muzyczny (1964), Music for Solo Performer na zespół perkusyjny z użyciem modułów elektromechanicznych śledzących fale mózgowe wykonawcy (1965), Music 16 na taśmę (1966), North American Time Capsule na głos i wokoder (1967), Vespers na moduły echolokacyjne (1968), The Only Talking Machine of Ith Kind in the World na głośnik i system opóźnienia (1969), I Am Sitting in a Room na głos, dwa magnetofony i dwa systemy amplifikacji (1970), Gentle Fire na syntezatory (1971), The Queen of the South na wykonawców, powierzchnie reaktywne, rozsypane materiały i systemy telewizyjne (1972), Still and Moving Lines of Silence in Families of Hyperbolas na śpiewaków, instrumentalistów, tancerzy i perkusję (1973–74), Outlines of Persons and Things na mikrofony, głośniki i dźwięki elektroniczne (1975), Tyndal Orchestrations na głos żeński, palniki Bunsena, szklane rurki i nagrane śpiewy ptaków (1976), Ghosts na oscylator, głośniki i system świetlny reagujący na dźwięk (1978), Directions of Sounds from the Bridge, instalacja dźwiękowa i performans (1978), Job’s Coffin na amplifikowaną komodę z szufladami (1980), Crossings na orkiestrę i oscylator o wolno zmieniającej się częstotliwości, Intervals na chór i światło (1983), Spinner na sześć oscylatorów (1984), Septet na trzy instrumenty dęte, cztery smyczkowe i oscylatory (1985), Sound on Paper, instalacja dźwiękowa lub performans na oprawiony papier, głośniki i oscylator (1985), A Tribute to James Tenney na kontrabas i oscylatory (1986), Fideliotrio na altówkę, wiolonczelę i fortepian (1987), Kettles na pięć kotłów i dwa oscylatory (1987), Silver Streetcar for the Orchestra na amplifikowany trójkąt (1988), Carbon Copies na saksofon, fortepian, perkusję i nagrania otoczenia (1989), Clackers and Swoopers na trzy syreny strażackie i tancerzy z kawałkami drewna (1989), Self-Portrait na flet i anemometr (1989), Music for Snare Drum, Pure Wave Oscillator, and One or More Reflective Surfaces (1990), Nothing is Real (Strawberry Fields Forever) na fortepian, amplifikowany czajnik, magnetofon i miniaturowy system dźwiękowy (1990), Amplifier and Reflector One na otwarty parasol, brytfannę i amplifikowany zegar (1991), Berlin is a Resonant City, instalacja dźwiękowa (1991), Music for Piano with Amplified Sonorous Vessels na fortepian i obiekty (1991), Letters na klarnet, skrzypce, wiolonczelę i fortepian (1992), Music for Cello with One or More Amplified Vases na wiolonczelę i jedno lub kilka amplifikowanych naczyń (1992), Music for Piano with One or More Snare Drums na fortepian i jeden lub kilka werbli (1992), Music for Piano with Slow Sweep Pure Wave Oscillators na fortepian i oscylatory (1992), Navigations for Strings na kwartet smyczkowy (1992), Six Geometries na chór i oscylatory o wolno zmieniającej się częstotliwości (1992), In Memoriam Stuart Marshall na klarnet basowy i oscylator (1993), Indian Summer na wiolonczelę elektroniczną (1993), Music for Accordion with Slow Sweep Pure Wave Oscillators na akordeon i oscylatory o wolno zmieniającej się częstotliwości (1993),Music for Baritone with Slow Sweep Pure Wave Oscillators na baryton i oscylatory o wolno zmieniającej się częstotliwości (1993), Music for Piano with Half-closed Lid, instalacja dźwiękowa lub performans z udziałem tancerzy (1993), Music for Soprano with Slow Sweep Pure Wave Oscillators na sopran i oscylatory o wolno zmieniającej się częstotliwości (1993), Panorama na puzon i fortepian (1993), Serenade na obój i orkiestrę smyczkową (1993), Stacks, realizacja site-specific na puzon i rzeźbę Richarda Serry (1993), Disappearances na kwartet smyczkowy (1994), Distant Drums na amplifikowaną perkusję (1994), Hands na organy dla jednego lub większej liczby wykonawców (1994), Music for Gamelan Instruments, Microphones, Amplifiers and Loudspeakers na instrumenty gamelanu, mikrofony, system amplifikujący i głośniki (1994), Sierpinski Lines na saksofon altowy i 12 instrumentów smyczkowych (1994), Spider Paths na amplifikowaną lutnię lub inny instrument strunowy szarpany (1994), Spira Mirabilis na instrument o długo wybrzmiewającym dźwięku basowym i światło elektryczne (1994), The Sacred Fox na głos z tykwami, misami, skrzynkami i innymi rezonującymi naczyniami (1994), Theme na głosy i obiekty (1994), Two Stones na wykonawcę i dwa kawałki bazaltu (1994), UNAMUNO na cztery równorzędne głosy (1994), 40 Rooms na kwintet i system LARES (1996), Q na kwintet i oscylatory (1996), Two Twenty-Two na skrzypce, klarnet, puzon, wiolonczelę i kontrabas (1996), I Remember na chór i obiekty (1997), Opera with Objects na wykonawcę lub wykonawców i obiekty (1997), Rare Books na wykonawcę lub wykonawców z książkami (1997), Sizzlesna organy i bębny z drobnym rozsypanym materiałem (1997), Small Waves na kwartet smyczkowy, puzon, fortepian, dwoje tancerzy i sześć częściowo napełnionych pojemników z wodą (1997), Sweepers na orkiestrę (1997), Wave Painting Songs na sopran i oscylatory o wolno zmieniającej się częstotliwości (1998), Cassiopeia, Five Stars in the Shape of a „W” na orkiestrę (1999), Diamonds na jedną, dwie lub trzy orkiestry (1999), Heavier Than Air na dowolną liczbę wykonawców z balonami wypełnionymi dwutlenkiem węgla (1999), What Day Is Today?, osiem krótkich utworów na taśmę opartych na naturalnych falach radiowych i innych danych pochodzących ze Słońca, Księżyca, Marsa, Merkurego, Jowisza, Wenus i Saturna (1999), Fruits and Vegetables na baryton, fortepian i oscylatory (2000), Piper na dudy (2000). Tapper na skrzypce (2002), Charles Curtis na skrzypce i oscylatory o wolno zmieniającej się częstotliwości (2002), Six Resonant Points along a Curved Wall, instalacja dźwiękowa do rzeźby Sola LeWitta (2004), The Exploration of the House na orkiestrę z nagraniem i odtwarzaniem w czasie rzeczywistym (2005), Broken Line na flet, wibrafon i fortepian (2006), Music with Missing Parts, reorkiestracja Requiem Mozarta (2007), Glacier na wiolonczelę (2009), ICEcles na flet altowy, klarnet, tubę i fortepian (2010), Four Kettledrums na cztery kotły (2010), Copied Lines na puzon i 13 instrumentów smyczkowych (2011), On a Carpet of Leaves (2000/12), Firewood na klarnet, wibrafon, fortepian, gitarę elektryczną, wiolonczelę i kontrabas (2013), Criss-Cross na dwie gitary elektryczne (2013), Palimpsest na głos, dwa magnetofony i dwa systemy amplifikacji (2014), Hanover na skrzypce, saksofony altowy i tenorowy, trzy banjo, fortepian i wibrafon (2015), Swing Bridge na organy, dwoje skrzypiec, wiolonczelę, kontrabas, głos żeński, trąbkę i wykonawców manipulujących piszczałkami organów (2016), Ricochet Lady na dzwonki (2016), One Arm Bandits na cztery wiolonczele (2016), Performing Emily na głos żeński i sześć oscylatorów (2017), Semicircle na cztery gitary elektryczne, trzy saksofony altowe, czworo skrzypiec i fortepian (2018), Double Helix na cztery gitary elektryczne z użyciem e-bowów (2018), Halo na jednego lub kilku skrzypków (2019).