Space®opera to autorski format partycypacyjny: w równym stopniu artystyczny i edukacyjny. Format bardzo pojemny. Od pierwszych aż do ostatnich działań tworzony jest wspólnie, przez dzieci, młodzież, nauczycieli, kuratorów i artystów. Dzięki takiemu założeniu dzieje się i powstaje ograniczony w czasie (kilku miesięcy lub od kilku do kilkunastu tygodni) kreatywny kolektyw o różnych kompetencjach, mający funkcje zarówno edukacyjne (dzieci i młodzież uczą się nie tylko tego, czym jest muzyka i sztuka współczesna, ale też współpracy i innych ważnych kompetencji, np. kreatywności poprzez bezpośrednie uczestnictwo w procesach twórczych; dorośli uczą się języka dzieci i młodzieży i ich realnych potrzeb w zakresie ekspresji, w tym artystycznej), jak i artystyczne oraz animacyjne. 

Ten wielowarstwowy program wyewoluował w format o budowie kalejdoskopowej. Jeśli jeden rok (jedna edycja) to jeden obrót komory kalejdoskopu z barwnymi elementami, zmiana obrazu przypadająca na kolejny jest zasadnicza, chociaż tworzą ją w większości te same elementy. Space®opera jest jednocześnie spacerem, metainstalacją i webaplikacją z elementami gry miejskiej. A w ramach edycji 3.0 – również performatywno-muzycznym serialem i słuchowiskiem site specific w odcinkach. Całość tworzy w efekcie partycypacyjny spektakl muzyczny w przestrzeniach wspólnych miasta. 

Jest to też kolejny cykl równoległych mikrorezydencji kompozytorek i kompozytorów w stołecznych placówkach oświatowych i kulturalnych, a także próba połączenia środowisk artystów, dzieci, młodzieży i równie istotnych w całym procesie nauczycieli, edukatorów i pedagogów. Niektórzy uważają Space®operę za projekt, w którym dzięki przetworzeniu pewnych stałych, pozornie niezmiennych elementów kompozytorskiego procesu powstaje splot wzajemnych i żywych inspiracji. Dla innych jest to po prostu eksperyment. A dla jeszcze innych – cykl specyficznych lekcji muzyki i warsztatów, w trakcie których dzieci i młodzież mają szansę przyjrzeć się procesowi twórczemu i pracy współczesnego kompozytora, zaś kompozytorzy – aktywności współczesnych dzieci. Z bardzo bliska, próbując samodzielnie eksperymentować z dźwiękami, brzmieniami, obrazami. Oznacza to, że obie strony wnikają w tym procesie edukacyjnym głębiej: poznają rzeczywiście, doznają naprawdę. Dowiadują się i zapamiętują naturalnie, nie ucząc się na pamięć i nie studiując z dystansu. Uczą się w praktyce, uczestnicząc osobiście we wspólnym, profesjonalnym procesie inspiracji i pracy twórczej. Bo – nie oszukujmy się – nie ma szans na zmianę świadomościową czy rzetelną edukację muzyczną i edukację do sztuki bez myślenia procesowego i długofalowych, spójnych (zaplanowanych choćby jako kilkutygodniowe) działań. 

Space®opera 3.0 różni się od pierwszej, pilotażowej, tym, że dochodzą tu dodatkowe elementy: pojawia się spójna, baśniowa opowieść z tytułowym bohaterem na czele: Budowniczym Gór, którego postać łączy wszystkie siedem części. Pojawia się też stworzony jako jeden z głównych rezultatów format słuchowiska site specific: osadzonego treściowo w wybranym, konkretnym miejscu Warszawy, możliwego do odsłuchania w tej właśnie okolicy. A nad tym wszystkim pozostaje nadrzędny temat koegzystencji świata natury i cywilizacji. 

Jak działa Space®opera 3.0?

Sposób 1.

Nie musisz ruszać się z miejsca, by odbyć ten muzyczno-literacki spacer. Wędrując okiem i/lub uchem po internetowej mapie siedmiu stołecznych przestrzeni, możesz wysłuchać, jak w interpretacji chórów dziecięcych i młodzieżowych oraz kompozytorów brzmią 

Wybrane warszawskie miejsca. 

Sposób 2.

Możesz wybrać swoje ulubione miejsce (o ile znalazło się wśród wskazanych w ramach projektu), udać się tam w dniu przeznaczonego mu/jej performansu (patrz: kalendarium Małej Warszawskiej Jesieni) i wysłuchać, jak wybrzmiewa tam kolejna odsłona tego miejskiego muzycznego spektaklu. Uwaga! Wydarzenia zaplanowane są w różnych godzinach: o 12:00, 17:00 lub 19:00. Plusem tego rozwiązania jest to, że spotkasz wszystkich współtwórców udźwiękowienia miejsca: dzieci, młodzież i dorosłych współtworzących miniaturę, oraz zobaczysz performans połączony z premierą słuchowiska w przestrzeni miejskiej. 

Sposób 3.

Jeśli jesteś ambitna/ambitny i lubisz spacerować, zapraszamy niemal codziennie, każdego dnia Warszawskiej Jesieni, do wysłuchania minikoncertu chóralnego i obejrzenia miniperformansu w każdym z miejsc tegorocznej Space®opery, zgodnie z programem 16. Małej Warszawskiej Jesieni (patrz: kalendarium Małej Warszawskiej Jesieni). 

Sposób 4.

Jeśli masz z kolei potrzebę poszerzenia rzeczywistości lub marzysz o nowych doznaniach intelektualnych: przyjdź samotnie, o dowolnej szarej (lub złotej czy też każdej innej) godzinie w 

Wybrane lub w każde z siedmiu miejsc po kolei, znajdź sobie wygodne miejsce i poprzez qr kod, który znajdziesz na stronie Space®opery bądź w pobliżu każdego z miejsc, wysłuchaj opowieści inspirowanej tą właśnie okolicą i obiektami, jakie tu znajdziesz. Oczywiście powinieneś/powinnaś mieć ze sobą swoje urządzenie mobilne. 

Sposób 5.

A jeśli jesteś zwolenniczką lub zwolennikiem zwięzłych i mocnych rozwiązań, przyjdź na finał tego siedmioodcinkowego chóralno-spacerowego „serialu”, do Terminala Kultury Gocław. Tu 27 września o godzinie 12:00 w formie koncertu-performansu zabrzmią wszystkie miniatury chóralne jedna po drugiej, przynosząc nam dźwiękowy obraz wszystkich siedmiu warszawskich miejsc składających się na ten muzyczny spacer.

Założę się, że jest jeszcze kilka innych sposobów działania tego wielowarstwowego projektu. Ale… zabawa polega też na tym, żeby swój ulubiony sposób odnaleźć samemu. 

Anna Kierkosz